Gdy nie ma zasięgu, działamy razem. Praktyczne warsztaty łączności kryzysowej w gminie Resko

Wojna za naszą wschodnią granicą, rosnące poczucie niestabilności czy wstrząsające, gwałtowne incydenty bezpieczeństwa w kraju – jak choćby dramatyczne doniesienia z ostatnich godzin z Krakowa – dobitnie uświadamiają, że współczesny świat staje się coraz bardziej nieprzewidywalny. Sytuacje kryzysowe przestały być odległą abstrakcją, a bezpieczeństwo lokalne zależy w dużej mierze od tego, jak szybko i sprawnie potrafimy zorganizować się oddolnie. Jak jednak przekazać alarmujące ostrzeżenie sąsiadom, gdy nagle zgaśnie zasilanie, a w telefonach znikną internet i zasięg stacji bazowych GSM?

To fundamentalne pytanie stało u podstaw projektu „Technologia dla lokalnego alarmowania – gdy nie ma zasięgu, działamy razem”. W jego ramach Stowarzyszenie Sołtysi Gminy Resko, na czele którego stoi Magdalena Chechła, zorganizowało dwa praktyczne warsztaty z cyklu „Wiedza, która pomaga”: pierwsze spotkanie odbyło się 16 października 2026 r. w Lubieniu Dolnym, a drugie w sobotę, 7 listopada 2026 r., w Starej Dobrzycy.

Celem inicjatywy było realne podniesienie gotowości mieszkańców małych miejscowości oraz lokalnych liderów – w szczególności sołtysów – do sprawnego działania w obliczu nagłych zagrożeń. Założeniem projektu było odejście od teoretycznych wykładów na rzecz opanowania prostych, niezawodnych i bezpłatnych metod komunikacji radiowej oraz wypracowanie jasnego schematu: kto, komu i w jaki sposób przekazuje meldunek, gdy tradycyjna infrastruktura cywilna odmówi posłuszeństwa. Wśród uczestników nie zabrakło przedstawicieli samorządu – Gminę Resko reprezentowała sekretarz gminy Karolina Hagno, która aktywnie brała udział w ćwiczeniach.

Część merytoryczną i szkoleniową poprowadził Piotr Bartnicki – na co dzień ratownik medyczny, regularnie polegający na radiotelefonach podczas działań operacyjnych, a prywatnie pasjonat łączności radiowej oraz nowatorskich rozwiązań off-gridowych, takich jak cyfrowa sieć MeshCore.

Podczas spotkań w świetlicach wiejskich uczestnicy nie tylko otrzymali do rąk niezawodne, sztywno zaprogramowane radiotelefony Midland Alan G10 PRO, ale przede wszystkim przeszli intensywny trening z zasad ich efektywnego wykorzystania. Program objął kulturę eteru, dyscyplinę prowadzenia korespondencji, procedurę alarmową na hasło „RATUNEK”, a także tabelę 16 kanałów PMR wraz z ich umownym przeznaczeniem terenowym. Dużym zainteresowaniem cieszyła się praktyczna nauka alfabetu fonetycznego (literowania międzynarodowego ICAO/NATO oraz krajowego opartego na imionach), który w szumach czy przy silnym wietrze zapobiega pomyłkom.

Ważnym i przyszłościowym akcentem szkolenia była prezentacja możliwości cyfrowej, off-gridowej sieci tekstowej MeshCore (LoRa 868 MHz). Jak podkreślił prowadzący, w dobie współczesnych zagrożeń hybrydowych i ryzyka awarii telekomunikacyjnych, łączność cyfrowa bez internetu nie jest melodią odległej przyszłości, lecz działającą tu i teraz regionalną infrastrukturą. Dzięki zaangażowaniu grupy lokalnych pasjonatów krótkofalarstwa i nowoczesnej łączności, rejon Reska utrzymuje obecnie stałą łączność cyfrową m.in. ze Świdwinem, Rogowem, Kołobrzegiem, Darłowem, Koszalinem oraz Białogardem. Uczestnicy przekonali się, że bez udziału komercyjnych operatorów komórkowych, abonamentów i internetu możliwa jest swobodna wymiana wiadomości tekstowych oraz koordynatów GPS w tak szerokim obszarze województwa. Kluczem do sukcesu są strategicznie rozmieszczone w terenie retranslatory (repeatery) – w pełni autonomiczne, bezobsługowe urządzenia off-gridowe, które zasilają swoje układy elektroniczne wyłącznie z energii słonecznej z buforem akumulatorowym.

Prawdziwy sprawdzian wiedzy nastąpił zaraz po zakończeniu wykładu. Wbrew obawom o barierę technologiczną, uczestnicy z ogromnym entuzjazmem ruszyli w teren, by przećwiczyć procedury w praktyce. Na plaży nad jeziorem w Starej Dobrzycy rozwinięto prowizoryczną stację bazową – dyspozytornię o kryptonimie „Plaża Dobrzyca”, którą osobiście koordynował Piotr Bartnicki. Pozostali uczestnicy podzielili się na zespoły zadaniowe i zaopatrzeni w radiostacje wymaszerowali w różne strony okolicznych lasów.

W manewry aktywnie włączyli się także druhowie z Ochotniczej Straży Pożarnej w Resku. Oddalając się sukcesywnie od punktu centralnego na plaży, strażacy dostarczali bieżących raportów z kolejnych sektorów leśnych, wspierając ćwiczenia i sprawdzając granice zasięgu. Zgodnie z poznanym protokołem radiowym, grupy regularnie wywoływały punkt bazowy, meldując swoje położenie i jakość słyszalności. Raporty opierały się na realnej topografii: odczytywano numery leśnych słupków oddziałowych, zgłaszano skrzyżowania dróg pożarowych oraz charakterystyczne punkty krajobrazu. Dzięki temu dyspozytor na bieżąco nanosił pozycje zespołów i weryfikował etapy marszruty, odsyłając raporty o sile i czytelności sygnału.

Jeden z uczestników zapuścił się w kierunku północno-wschodnim od Starej Dobrzycy, docierając w rejon rzeki Mołstowy. Stamtąd, z trudniejszego topograficznie obniżenia terenu przy malowniczym uskoku wodnym, nawiązał wzorową łączność z bazą i dostarczył świetną dokumentację fotograficzną tej urokliwej okolicy.

Kluczowym wnioskiem z ćwiczeń terenowych było przełamanie powszechnego mitu o słabym zasięgu ręcznych radiotelefonów. Dopiero fizyczne wzięcie sprzętu do ręki i nawiązanie realnej łączności uświadomiło uczestnikom, jak skuteczna potrafi być prosta radiostacja PMR. W sprzyjających warunkach terenowych – przy odpowiednim doborze stanowiska, wyjściu na wzniesienie i zachowaniu dyscypliny korespondencji – niewielkie radio pozwala na pewny kontakt na zaskakująco dużych odległościach, stając się nieocenionym narzędziem ratunkowym.

O profesjonalną oprawę fotograficzną całego wydarzenia zadbała niezawodna Kinga Bus, która z aparatem w ręku towarzyszyła uczestnikom i uwieczniła kluczowe momenty tego pełnego wiedzy dnia.

Wypracowane podczas obu spotkań procedury i nawyki mają służyć mieszkańcom na stałe, tworząc odporny fundament współpracy pomiędzy sołectwami, druhami Ochotniczej Straży Pożarnej w Resku, samorządem oraz lokalnymi instytucjami.

Finansowanie i partnerzy projektu:

Projekt dofinansowano z programu Moc Małych Społeczności.

Sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Wsparcia Organizacji Pozarządowych MOC MAŁYCH SPOŁECZNOŚCI.

Oznaczenia instytucjonalne: